Më 28 korrik 1990, në vendin e njohur si Rudina e Pajtimit, pranë Malit të Thatë në Çegran, u mbajt një tubim i rëndësishëm i Lëvizjes për Pajtimin e Gjaqeve. Ngjarja mbetet pjesë e kujtesës kolektive të fshatit dhe të zhvillimeve shqiptare të asaj kohe.

Nga Kosova në Pollog

Lëvizja kishte filluar në Kosovë në fillim të vitit 1990, me pjesëmarrjen e studentëve, ish-të burgosurve politikë, familjeve dhe veprimtarëve që kërkonin t'u jepnin fund hasmërive. Aksioni u përhap edhe në trevat e Tetovës dhe Gostivarit.

Në një shkrim për 30-vjetorin e ngjarjes, Lulëzim Etemaj, një prej nismëtarëve të lëvizjes, përmend përfshirjen e Adnan Abdullahi-Vokës, Afrim Ibrahimi-Fandës, Dashmire Rizvanit, Resmije Abdurrahmanit, Hyrijet Tahirit dhe Besime Muharremit në organizimin e aksionit në Pollog. Përgatitjen e tubimit e ndihmuan edhe Myrvete Dreshaj dhe vetë Etemaj.

Çfarë ndodhi në Çegran?

Sipas dëshmisë së botuar nga Etemaj, në tubimin e 28 korrikut 1990, nëntë familje shtrinë dorën e pajtimit: u falën tri gjaqe dhe gjashtë ngatërresa. Autori raporton një pjesëmarrje prej rreth 50.000 vetash, shifër që duhet trajtuar si vlerësim i raportuar nga një nismëtar, jo si numërim i pavarur i verifikuar.

Rrëfimet e botuara përmendin edhe pengesa policore ndaj pjesëmarrësve në rrugën drejt tubimit. Këto detaje janë pjesë e dëshmive të veprimtarëve dhe duhen lexuar si të tilla.

Pse ka rëndësi kjo ngjarje?

Pajtimi i gjaqeve synonte të ndërpriste ciklet e hakmarrjes mes familjeve dhe të krijonte një frymë bashkimi. Fakti që një tubim i kësaj natyre u mbajt në Çegran e lidh historinë e fshatit me një lëvizje më të gjerë shoqërore të shqiptarëve në vitin 1990.

Për një arkiv më të plotë, do të kishin vlerë fotografitë origjinale, incizimet, emrat e dëshmitarëve dhe kujtimet e familjeve, vetëm me lejen e tyre.

Burimet

Shënim editorial: shifrat e pjesëmarrësve dhe disa hollësi të organizimit bazohen në rrëfime të nismëtarëve dhe nuk janë verifikuar përmes dokumenteve zyrtare të kohës.