Iliri nga Vushtrria është një nga refugjatët e Kosovës historia e të cilit është ruajtur në dokumentacionin e Amnesty International, në raportin “Humanitarian Evacuation and the International Response to Refugees from Kosovo” të vitit 1999.

Dëshmia e tij lidhet me një pyetje të dhimbshme që shumë refugjatë e kishin edhe pas largimit nga rreziku: ku mund të kthehesh kur shtëpia nuk ekziston më?

Ky tekst është përmbledhje në shqip e një dëshmie të dokumentuar nga organizata ndërkombëtare e të drejtave të njeriut. Nuk është një intervistë e re e Cegrani.com.

Largimi nga Vushtrria

Iliri jetonte në Vushtrri, në Kosovë, me bashkëshorten dhe tre fëmijët. Gjatë prillit 1999, familja përjetoi kërcënime dhe dhunë që e detyruan të braktiste shtëpinë.

Në dëshminë e dhënë për Amnesty International, Iliri tregoi se më 25 prill katër policë serbë me maska erdhën te shtëpia dhe i urdhëruan të largoheshin brenda pak minutash. Përpara kësaj, dritaret e shtëpisë ishin goditur me armë.

Familja kaloi një periudhë duke u strehuar në kodrat përreth e më pas lëvizi drejt Prishtinës. Në fillim të majit arriti në kufirin me Maqedoninë, prej nga u transportua me autobus drejt kampit të Çegranit.

Jeta në kamp dhe mungesa e informacionit

Mbërritja në kamp u dha strehim të përkohshëm, por nuk i zgjidhi problemet e krijuara nga shpërngulja.

Në raportin e Amnesty International, familja tregon për mungesën e informacionit të qartë mbi procedurat dhe mundësitë e kthimit. Ajo u regjistrua në kuadër të procesit të dokumentimit të refugjatëve, por kishte pak përgjigje për të ardhmen.

Për Ilirin, çështja nuk ishte vetëm të kthehej fizikisht në Kosovë; duhej të kishte edhe një vend ku familja me fëmijët e vegjël të mund të jetonte.

Udhëtimi për në vendlindje dhe kthimi në çadër

Në një përpjekje për të parë gjendjen në shtëpi, Iliri ndërmori një udhëtim drejt Vushtrrisë. Atje gjeti se shtëpia e tij ishte djegur.

Pas këtij zbulimi ai u kthye në çadrën e kampit të Çegranit. Për të, rikthimi në vendlindje nuk mund të nënkuptonte përfundimin e jetës si refugjat, sepse familja nuk kishte ku të strehohej.

Rrëfimi i tij në raportin e Amnesty International dokumenton edhe ndikimin emocional të humbjes së shtëpisë. Ai kërkonte së paku një dhomë dhe një çati për familjen e tij.

Kthimi pas luftës nuk ishte i njëjtë për të gjithë

Pas përfundimit të konfliktit, shumë refugjatë filluan të ktheheshin në Kosovë. Por për familjet që i gjetën shtëpitë e shkatërruara, kthimi mund të kërkonte strehim të ri, ndihma për rindërtim dhe mbështetje institucionale.

Historia e Ilirit tregon pse mbyllja graduale e kampeve nuk mund të kuptohet vetëm përmes numrit të njerëzve që u larguan prej tyre. Disa familje kishin nevojë për kohë dhe për kushte minimale që t'u ktheheshin jetëve të tyre.

Kjo është një nga dëshmitë që e lidhin kampin e Çegranit jo vetëm me pritjen e refugjatëve në pranverën e vitit 1999, por edhe me sfidat e rikthimit dhe rindërtimit.

Burimi

Shënim redaksional: në burim personi identifikohet vetëm si “Ilir”; nuk publikohet mbiemër i pakonfirmuar. Ngjarjet dhe deklarimet janë përmbledhur nga raporti origjinal. Data e udhëtimit për të kontrolluar shtëpinë nuk është dhënë si datë e sigurt në këtë artikull.