Në mes të mijëra çadrave të kampit të Çegranit, gjatë muajit maj 1999, një sobë e vogël metalike ishte bërë një nga sendet më të vlefshme për Xhemile Mugallin, refugjate shqiptare nga Kosova.

Historia e saj u regjistrua nga gazetarja Kitty McKinsey për Radio Evropa e Lirë. Ajo është një dëshmi e jetës së përditshme në kamp dhe e mënyrës se si familjet përpiqeshin të ruanin zakonet e tyre edhe në kushte të jashtëzakonshme. Ky shkrim e paraqet rrëfimin e botuar në atë kohë dhe nuk është intervistë e realizuar nga Cegrani.com.

Vështirësitë e ushqimit në kamp

Ndihmat humanitare ishin vendimtare për mbijetesën e refugjatëve. Ushqimi i shpërndarë përfshinte bukë, konserva, produkte të qumështit dhe pije. Por në kampet e mëdha, përfshirë Çegranin, mungonin ambientet ku familjet mund të gatuanin vetë.

Për njerëzit e mësuar të përgatisnin ushqim në shtëpi, ngrënia e produkteve të gatshme, ditë pas dite, ishte e vështirë. Për shumë gra, gatimi nënkuptonte më shumë sesa ushqimin: ishte një mënyrë për të mbajtur familjen së bashku dhe për të ruajtur sadopak ndjenjën e jetës normale.

Soba e gjetur nga bashkëshorti

Bashkëshorti i Xhemiles kishte gjetur një sobë të vjetër me dru, të lënë mes sendeve të hedhura nga njerëz që banonin afër kampit. Soba nuk ishte në gjendje të mirë, por kishte një tub për nxjerrjen e tymit.

Xhemileja siguroi një copë metali që mund të përdorej si sipërfaqe gatimi. Kështu, në kushte shumë të kufizuara, ajo arriti të përgatiste çaj dhe sasi të vogla ushqimi të ngrohtë.

Ajo gatuante për një familje të zgjeruar prej rreth 25 personash. Drutë e zjarrit ishin të pakta, ndaj gatimi nuk ishte i mundur çdo ditë; megjithatë, mundësia për të ngrënë diçka të ngrohtë e ndryshonte përvojën e përditshme.

Jeta familjare mes çadrave

Dëshmia e Xhemile Mugallit tregon se kampi nuk ishte vetëm një hapësirë ku shpërndaheshin ndihma. Ai ishte edhe vendi ku njerëzit përpiqeshin të krijonin përsëri një përditshmëri: të kujdeseshin për fëmijët, të ndanin ushqimin dhe të mbështetnin anëtarët e familjes.

Në të njëjtin reportazh përmenden edhe Hasan dhe Xhyzide Hasaj, të cilët u përpoqën të gatuanin fasule duke përdorur një pllakë metalike të vendosur mbi blloqe ndërtimi. Rrëfimet e familjeve dëshmojnë rëndësinë e një vakti të ngrohtë dhe mungesën e kuzhinave në kamp.

Për Xhemilen, të përgatiste vetë diçka për të afërmit ishte një mënyrë për të rifituar një pjesë të kontrollit mbi jetën e përditshme, në një kohë kur rrethanat ishin të pasigurta.

Kujtesa e kampit

Një sobë e vjetër, një gotë çaj dhe disa enë gatimi mund të duken sende të zakonshme. Në Çegran, në pranverën e vitit 1999, ato u shndërruan në mjete të rëndësishme për mbijetesë dhe për ruajtjen e jetës familjare.

Historia e Xhemile Mugallit është një shembull i asaj që dokumentojnë dëshmitë e civilëve: përveç statistikave për numrin e refugjatëve, historia e kampit përbëhet edhe nga përpjekjet e vogla, të përditshme, të njerëzve që u strehuan aty.

Burimi

Shënim redaksional: emrat, sendet dhe rrethanat përmenden në reportazhin origjinal. Ky shkrim është përmbledhje historike në shqip, jo dëshmi e re apo intervistë e drejtpërdrejtë e portalit.